Elrits

Minimaliseren
Phoxinus phoxinus


Uiterlijk
Elrits (Phoxinus phoxinus) komt uit de familie van de karperachtigen (Cypriniden) en is een langgerekt visje met een stompe eindstandige bek. De schubben zijn zeer klein en bijna niet zichtbaar. De rug is vaak donkerolijfgroen van kleur met onregelmatige vlekken op de flanken. De mannetjes krijgen tijdens de paaitijd een rode onderkant, een groene waas op de rug en pikzwarte vlekken op de flank. Elrits wordt tot circa 13 cm lang. Bij de exotische dikkopelrits beginnen rug- en buikvin op vrijwel gelijke hoogte. Bij de inheemse elrits begint de rugvin duidelijk achter de buikvinnen.

Leefgebied & levenswijze
De elrits komt in heel Europa voor ten noorden van de Pyreneeën, Alpen en Griekenland. Het verspreidingsgebied strekt zich uit tot in het noordwesten van Azië. Elrits is een soort van koude zuurstofrijke wateren. De paaitijd val in de periode april-juni waarin vrouwtjes meerdere legsels hebben. Vrouwtjes en mannetjes vormen voorafgaand aan de paai aparte scholen, de mannetjes arriveren het eerst op de paaigronden. Er wordt gepaaid op plaatsen met een grindbodem in stromend water of plaatsen met golfslag in meren. Het mannetje bewaakt een territorium waar hij het vrouwtje ontvangt om te paaien. Het vrouwtje legt de eitjes diep tussen het grind. In de winter scholen elritsen samen op plaaten met een lage stroomsnelheid en verschuilen zich daarbij tussen stenen. Het voedsel bestaat uit kleine ongewervelden, algen en detritus. In Nederland komt elrits voor in sneller stromende rivieren en beken in zuid Limburg en in Gelderland op de oostflank van de Veluwe. De populatie op de Veluwe is waarschijnlijk het gevolg van dieren die in het verleden ontsnapt zijn uit een nabijgelegen forellenkwekerij. Deze elritsen kwamen waarschijnlijk mee met vervuild forellenbroed uit het buitenland en werden door sommige forellenkwekerijen ook gekweekt ten behoeve van aquariumhouders.

Bedreigingen en bescherming
In Nederland is elrits een zeldzame soort die uitsluitend wordt aangetroffen in sneller stromende wateren als de Roer, de Geul en de Grensmaas in zuid Limburg en op de Veluwe in de Verloren beek. Door watervervuiling en habitatverlies is de elrits in het verleden achteruit gegaan in Nederland. Door waterkwaliteitsverbeteringen, beekherstel en het opheffen van migratiebarrières neemt de soort de laatste decennia weer toe. De soort is in Nederland beschermd onder de Wet natuurbescherming. Elrits heeft de status van 'gevoelig' op de Rode Lijst (Staatscourant, 2015 cf. van Delft et al., 2007).

  

Fotoalbum

Minimaliseren
Grensmaas
Grensmaas
Viswerkgroep De Prik
Viswerkgroep De Prik
Viswerkgroep De Prik
  
  RAVON is de kennisorganisatie voor reptielen, amfibieën en vissen. Advies, onderzoek & bescherming.   Telefoon: 024-7410600
Email: kantoor@ravon.nl
Adres: zie contact pagina