RAVON-dag 2008

Minimaliseren
ravondag2008.jpgACTUEEL EN ACTIEF was het thema van de RAVON dag 2008. Deze vond plaats op zaterdag 8 november in collegezaal L2 van het Linnaeusgebouw van de Radboud Universiteit te Nijmegen. Circa 270 leden en donateurs bezochten de jaarlijkse contact- en lezingendag.

Dagvoorzitter was Reinier Akkermans. Het lezingenprogramma was zeer gevarieerd. De onderwerpen waarvoor de naam RAVON staat, kwamen in een mooi palet aan de orde: Reptielen – Amfibieën – Vissen – Onderzoek en Nederland (atlasprojecten). Hieronder wordt per presentatie de korte inhoud weergegeven. Bij enkele onderwerpen is er een link naar de presentatie.

Overlijden Jan Verhoeven, oud-bestuurslid RAVON

Voordat dit van start ging stond Rob Lenders, oud-voorzitter van de Stichting RAVON, stil bij het overlijden van Jan Verhoeven, oud-bestuurslid van Stichting RAVON. Hij memoreerde de grote verdiensten van Jan tijdens de beginjaren van RAVON. Met name plaveide Jan het pad voor de totstandkoming van overeenkomsten voor data-uitwisselingen met verschillende natuurorganisaties.

Persbericht: Klik hier om het persbericht te downloaden.

Programma: Klik hier om het programma te bekijken en er was ook een jeugdprogramma

  

Winnaar Lendersprijs 2008: Henk Strijbosch

Minimaliseren

lendersprijs2008.jpgDe derde keer dat de Lendersprijs werd uitgereikt, viel de eer te beurt aan Henk Strijbosch, oud-vakdocent Dierecologie aan de Radboud Universiteit te Nijmegen. Voor de vele aanwezigen behoefde de keuze van de laureaat nauwelijks toelichting: als geen ander vormde Henk Strijbosch vele oud-studenten dè inspiratiebron voor de studie en ontwikkeling van de herpetologie in Nederland. Veel van zijn oud-studenten zijn actief in de wereld van de herpetologie gevonden of hebben hun weg gevonden op andere terreinen van natuurstudie of soortbescherming. De Lendersprijs is ingesteld in 2006 en genoemd naar Rob Lenders, jarenlang voorzitter van RAVON en zijn broer Ton, die als voortrekker de herpetologische studiegroepen in Nederland vorm gaf.

Naar aanleiding van deze Lendersprijs zal in een van de komende nummers van het RAVON tijdschrift een interview met Henk Strijbosch verschijnen.   

  

Korte samenvattingen en PDFs van de presentaties

Minimaliseren

Adderpopulatie onderzoek in Vlaanderen - Katja Claus (Hyla, Antwerpen) - download als PDF
In Vlaanderen komen nog op slechts 2 locaties adders voor: een kleine populatie in de omgeving van Wechelderzande (ten zuidwesten van Turnhout) en een grote populatie op het militair domein ‘Groot schietveld’ (ten noordoosten van Antwerpen). De toestand van de adderpopulatie op het Groot schietveld tijdens de afgelopen 10 jaar werd onder de loep genomen. De populatie wordt hier al sinds 1977 gemonitord aan de hand van de klassieke vangst-hervangst methode waarbij de dieren individueel herkenbaar zijn. Toch blijft het bv. nog steeds erg moeilijk om een behoorlijke schatting te maken van de populatiegrootte. De trends zijn nochtans duidelijk en zien er zelfs rooskleurig uit! Uit het onderzoek kwamen verrassende resultaten naar voren!
Klik hier om de presentatie als PDF te downloaden

Nieuw leefgebied voor de muurhagedis - Denis Frissen (Bosgroep Zuid Nederland) / Frank Spikmans
ProRail is gestart de spoorlijn tussen Maastricht en Lanaken in België te reactiveren. Op dit spoortraject reden in de tachtiger jaren nog treinen. Sindsdien is het spoor in onbruik geraakt en niet meer beheerd. Vervolgens is het terrein door hazelworm, levendbarende hagedis en muurhagedis gekoloniseerd. ProRail is verplicht gesteld maatregelen te nemen om de negatieve gevolgen van de reactivering te compenseren. Daarvoor is door RAVON een plan opgesteld waarmee door ProRail een ontheffing van de Flora- en Faunawet is aangevraagd. Er zijn stapelmuren gebouwd en houtstapels opgeworpen als compensatieleefgebied. De dieren zijn voorafgaand aan de werkzaamheden gevangen en overgeplaatst. Ook het beheer van de vegetatie wordt afgestemd op de aanwezige reptielen. Tijdens de uitvoering ziet RAVON er op toe dat alles volgend plan verloopt. In de presentatie werd getoond hoe het plan tot stand is gekomen en wat er tot nu toe al van gerealiseerd is.
Klik hier om de presentatie als PDF te downloaden

Nieuwe methode individuele herkenning amfibieën – Marcel Span
Voor amfibiesoorten waarbij het door middel van individuele herkenning mogelijk is inzicht te krijgen van de grootte van populaties worden tegenwoordig vooral foto’s van de herkenbare patronen gemaakt. Het vergelijken van deze foto’s is een zeer tijdrovende en concentratie vragende bezigheid. Zeker als het om grote populaties gaat. Het YBT-identification software programma, ontwikkeld door Lex Hiby, brengt de oplossing. Met dezelfde inspanning kunnen de onderzoeksresultaten aanmerkelijk verhoogd worden.
Klik hier om de presentatie als PDF te downloaden

Boekpresentatie
voorkant-gladdeslang kl.jpgAls kort intermezzo presenteerde Hero Prins, voorzitter Stichting RAVON, de net verschenen uitgave: Het verborgen bestaan van de Gladde slang. Een speciale monografie van Arnold van Rijsewijk en inmiddels het derde boek in een serie van diermonografieën, waarvan de andere titels zijn: De tocht van een jonge levendbarende hagedis en Een rugstreeppad in de Polder. Een speciale monografie in die zin, dat het leven van de diersoort beschreven wordt vanuit de optiek van het dier zelf, echter zonder het dier “een broek aan te trekken’, dat wil zeggen het te menselijk voor te stellen. Met groot inlevingsvermogen worden leefwijze en habitatbehoeften zeer helder geschilderd. Lees meer

De Zalmtragedie in historisch perspectief - Rob Lenders
De Zalm is HET symbool van de ecologische teloorgang van het Rijn rivierensysteem. Het begin van het einde van deze soort wordt meestal gedateerd ten tijde van de start van de regulatiewerkzaamheden aan de Rijn. Verder worden intensieve visserij op de soort alsook verontreiniging aangemerkt als belangrijke oorzaken van achteruitgang. Intensief historisch onderzoek aan de soort laat echter zien dat er meer aan de hand is en dat de achteruitgang veel eerder is ingezet dan veelal wordt gedacht. Dat heeft ook gevolgen voor mogelijkheden en beperkingen voor toekomstig herstel van Zalmpopulaties. De informatie werpt een heel ander licht op de ontwikkeling van de zalm in Europa dan voorheen algemeen werd aangenomen.

Nieuwe donderpadsoorten in Nederland - Martijn Dorenbosch, (Natuurbalans–Limes Divergens)
Recent wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat er in Nederland twee soorten donderpadden voorkomen: rivierdonderpad (Cottus perifretum) en beekdonderpad (Cottus rhenanus). In 2007 hebben Natuurbalans en Ravon een gezamenlijk onderzoek uitgevoerd waarbij de belangrijkste deelpopulaties donderpadden in Nederland zijn onderzocht (zie rapport). Op basis hiervan is nieuw inzicht verworven over de verspreiding van beide soorten in Nederland, de genetische samenstelling, soortdeterminatie en ecologische verschillen. Ook werd ingegaan op het onderscheid tussen de beide soorten.
Klik hier om de presentatie als PDF te downloaden

Elrits: ecologie en verspreiding in Nederland - Victor van Schaik
De elrits is een mooi, maar in Nederland zeldzame vissoort. Een soort die gebonden is aan snelstromend en zuurstofrijk water. Het verspreidingsgebied is dan ook beperkt tot enkele rivieren in Limburg. De presentatie gaf een beknopt overzicht van de ecologie en de verspreiding in ons land en de ontwikkelingen langs het Nederlandse deel van het riviertje de Roer. Ook werd ingezoomd op het toekomstperspectief van de soort, die hoge eisen aan zijn habitat stelt.
Klik hier om de presentatie als PDF te downloaden 

Vrijwilligersprojecten: telmee.nl en padden.nu - Raymond Creemers
http://www.telmee.nl/ is de invoersite die door PGO's is ontwikkeld. Op deze website kunnen snel en eenvoudig waarnemingen van flora en fauna worden doorgegeven, waarbij zowel puntwaarnemingen, lijntransecten, veelhoeken als coördinaten kunnen worden opgegeven. De waarnemer maakt zo zijn eigen persoonlijk digitaal archief. De gehele soortenlijst van de Europese herpetofauna zit er in, waardoor het voor iedereen ook gemakkelijk is om bijv. zijn of haar vakantiewaarnemingen door te geven. In 2009 zal telmee verder doorontwikkeld worden en kunnen ook de monitoring gegevens er in opgenomen worden. Telmee is ingericht op gebruik in de Nationale databank Flora en Fauna, de database en het databeheersysteem dat de achterkant van telmee vormt. De techniek uit telmee is ook verwerkt in bijvoorbeeld http://www.padden.nu/, een digitale ontmoetingsplek voor iedereen die zich bezig houdt met het overzetten van amfibieën. Ter plekke werd een demonstratie gegeven van de werking en enkele mogelijkheden van dit nieuwe invoerportal. Het programma is nog in ontwikkeling en het zal de komende jaren met allerlei toepassingsmogelijkheden worden uitgebreid.

Uitreiking Lenders prijs - Hero Prins, voorzitter Stichting RAVON
De derde keer dat de Lendersprijs werd uitgereikt, viel de eer te beurt aan Henk Strijbosch, oud-vakdocent Dierecologie aan de Radboud Universiteit te Nijmegen. Voor de vele aanwezigen behoefde de keuze van de laureaat nauwelijks toelichting: als geen ander vormde Henk Strijbosch vele oud-studenten dè inspiratiebron voor de studie en ontwikkeling van de herpetologie in Nederland. Veel van zijn oud-studenten zijn actief in de wereld van de herpetologie gevonden of hebben hun weg gevonden op andere terreinen van natuurstudie of soortbescherming. De Lendersprijs is ingesteld in 2006 en genoemd naar Rob Lenders, jarenlang voorzitter van RAVON en zijn broer Ton, die als voortrekker de herpetologische studiegroepen in Nederland vorm gaf.

RAVON vrijwilligers in de pers - Tamira Hankman
RAVON vrijwilligers komen regelmatig in het nieuws, zowel op radio als TV als in kranten en tijdschriften met informatie over regionale projecten, hun veldwerk voor monitoring- of verspreidingsonderzoek, of eigen, individuele projecten. Dit is positief voor de bekendheid van de soorten en het werk van RAVON. We laten stukjes zien van uitzendingen van het laatste jaar die als voorbeeld en inspiratie kunnen dienen.

Chytrid schimmel: een bedreiging voor onze amfibieën? - Eugène Bruins, Artis Royal Zoo, Amsterdam
Eugène Bruins, hoofd van het Aquarium en Insectarium in Artis, hield een verhandeling over de chytrid schimmel die momenteel overal ter wereld amfibieënpopulaties decimeert. Aan bod kwamen de actuele stand van zaken over amfibieën, wat dierentuinen en andere instanties doen om de schimmelinfectie te bestrijden en in hoeverre de schimmel nu voor de Nederlandse amfibieën een probleem kan worden.
Klik hier om de presentatie te downloaden (PDF)

Workshops Praktisch natuurbeheer in 12 provincies - Edo van Uchelen
In opdracht van het ministerie van LNV heeft RAVON in 2007 in alle provincies workshops gegeven over natuurbeheer in relatie tot amfibieën en reptielen. De workshops weden zeer goed bezocht en we hebben veel enthousiaste reacties ontvangen van beheerders. Leerpunten waren met name heidebeheer (o.a. negatieve effecten van begrazing, verbeteringsmogelijkheden) en het minder rigoureus wegwerken van pitrus en pijpenstro. Juist deze vegetaties vormen een belangrijk habitat voor amfibieën en reptielen. Verder is veel aandacht besteed aan poelen en voortplantingswateren voor amfibieën. Alle workshops werden afgewisseld met veldexcursies, welke erg leerzaam bleken te zijn en waarbij veel ideeën werden uitgewisseld. De terugkomdagen in 2008 hadden een lagere opkomst, maar werden gewaardeerd vanwege het interactieve karakter en het concreet bespreken van opdrachten / praktijksituaties. De reeks workshops wordt besloten met een symposium dat op 4 december plaatsvindt in het Linnaeusgebouw van de Erasmus Universiteit te Nijmegen. Lees meer ...
Klik hier om de presentatie te downloaden (PDF)

Verspreidingsatlas amfibieën en reptielen Noord-Holland - Jeanine Hamers (Landschap Noord-Holland).
De geplande presentatie waarin de eerste resultaten van het in 2007 gestarte provinciale atlasproject getoond zouden worden, is komen te vervallen vanwege ziekte van de lezinggever. Het onderwerp zal op een van de komende RAVON-dagen terugkomen op de agenda. Klik hier voor meer informatie over het atlasproject!

Amfibieën in beeld: een fotopresentatie - Paul van Hoof
De presentatie zal bestaan uit twee delen. Het eerste bevatte een toelichting op de omstandheden en de techniek van getoonde foto’s. Daarbij gaf de bekende natuurfotograaf tips geven om betere foto's van amfibieën te maken. Ook voor toeschouwers zonder voorkennis van fotografie was deze presentatie prima te volgen. Bij het tweede deel kon het publiek, lekker onderuit zittend genieten van een fotoserie van amfibieën op muziek, een perfecte afsluiting van deze dag.

De dag werd besloten met een borrel en een informeel samenzijn.

  
  RAVON is de kennisorganisatie voor reptielen, amfibieën en vissen. Advies, onderzoek & bescherming.   Telefoon: 024-7410600
Email: kantoor@ravon.nl
Adres: zie contact pagina