Korte inhoud lezingen RAVON-dag 13 november 2010

Minimaliseren
Persbericht Annie Zuiderwijk wint Lendersprijs 2010
Bericht uitgegeven door Stichting RAVON op 14 november 2010
 
Zaterdag 13 november tijdens de Landelijke RAVON-dag heeft Annie Zuiderwijk de Lenders natuurprijs 2010 gewonnen. Het is de vijfde keer dat deze prijs, bestaande uit een sculptuur van een boomkikker en een oorkonde, is uitgereikt.
 
Annie Zuiderwijk heeft de prijs ontvangen als blijk van waardering voor haar enorme bijdrage aan de herpetologie en haar persoonlijke inzet bij de totstandkoming van de landelijke databanken, meetnetten en atlassen voor reptielen en amfibieën. Zij heeft daarbij jarenlang met veel bezieling honderden vrijwilligers en professionals geïnstrueerd en gemotiveerd om een betrouwbare monitoring uit te voeren. Met haar grote betrokkenheid bij al haar activiteiten heeft zij mede de basis gelegd voor een succesvol RAVON en de bestudering en bescherming van de inheemse reptielen en amfibieën.
 
Tekst en foto: Kris Joosten
 
SAMENVATTING LEZINGEN RAVON-DAG 2010
 
Nederland zet ruim 20 kilometer aan amfibieën over
Jelger Herder / Tamira Hankman– Padden.nu
Sinds 2008 biedt de website padden.nu een platform voor paddenwerkgroepen. Doel van het project is het stimuleren van de samenwerking tussen paddenwerkgroepen door uitwisseling van informatie. Op de website presenteren de paddenwerkgroepen zich ieder op hun eigen werkgroep pagina. Overzetresultaten worden automatisch weergegeven in grafieken via een koppeling met Telmee.  De website bevat verder o.a. informatie over de amfibieëntrek, oplossingen (o.a. faunapassages), het opzetten van een werkgroep en een lesbrief voor basisscholen. Sinds 2008 hebben zich al 58 paddenwerkgroepen aangesloten. Dit levert gezamenlijk ook een krachtige dataset op waarmee gekeken kan worden naar fenologie, relaties tussen de paddentrek en variabelen als temperatuur, maancyclus en luchtvochtigheid. Maar het belangrijkst is dat deze gegevens laten zien dat de tomeloze inzet van honderden vrijwilligers die bij de paddentrek betrokken zijn resulteert in een enorm aantal veilig overgezette amfibieën en daarmee bijdraagt aan een betere bescherming.  De presentatie zal het project kort bespreken en ingaan op de eerste resultaten, toepassingen van de gegevens en hoe we verder gaan in de toekomst.  
 
Broeihopen leveren wat op
Jos Spier / Peter van Wieringen – Ringslangwerkgroep Houten
Ten Noorden van Houten, tussen Utrecht, Bunnik en Houten ligt bos Nieuw Wulven. Een bos van ongeveer 110 ha. dat sinds 2000 in ontwikkeling is van landbouwgrond naar recreatiegebied. Een gebied dat wordt gekenmerkt door een toenemende soortenrijkdom van zowel flora als fauna. Zo komen er o.a. duizendguldenkruid, bruin blauwtje, blauw borst, heikikker en ringslang voor. Maar ook soorten als vos en ree zijn vertegenwoordigd. In dit bos zijn in 2005 broeihopen aangelegd voor de ringslang. Dit heeft geleid tot een toename van het aantal ringslangen. Sinds de ontsluiting op Houten, via fietspaden (2008) en de aanleg van een speelbos in 2010 neemt de recreatiedruk flink toe. Welke effecten gaat dit hebben op de ringslang?
 
Vissenatlas Friesland – Succes met vallen, opstaan en weer doorgaan
John Melis – Werkgroep VissenOnderzoek Friesland (WVOF)
De RAVON Werkgroep VissenOnderzoek Friesland (WVOF) is in 2007 opgericht met 3 doelen. De eerste was het opbouwen van een goede verzameling waarnemingen. De tweede was het creëren van een grote groep ervaren schepnetvissers. Maar de meest ambitieuze was het lanceren van het initiatief “Vissenatlas Friesland”. Aanvankelijk was er veel interesse en kwam de vaart erin. Al snel zaten alle partijen aan tafel. Nu, ruim 3 jaar later is de werkgroep nog zeer actief, maar waar is de atlas? Het project is in 2008 tijdelijk opgeschort, en werd niet meer herstart. De aanleiding was een gebrek aan prioriteit bij diverse organisaties en gebrek aan capaciteit bij de vrijwilligers. Waar is RAVON in dit proces? In een korte presentatie wordt door de oprichter John Melis, de eerste 4 jaar WVOF behandeld met parallel daaraan de voortgang van het atlas initiatief. De werkgroep is met zijn 3-jarige bestaan een groot succes met vele actieve leden, tienduizenden waarnemingen, nieuwe soorten, 2-wekelijkse excursies, diverse druk bezochte kampen en veel opgeleide veldmensen, zowel vrijwilligers als betaalde veldecologen. En de atlas? Het atlas initiatief is in 2010 opnieuw opgestart met een symposium van de Fryske Akademy. De conclusie hiervan was om door te gaan, maar met een betaalde projectleiding. Er komt nu vanuit de samenwerking tussen Fryslân Grien en Wanningen Water Consult een projectvoorstel, met als doelstelling een uitgave van Vissenatlas Friesland in 2012/2013.
 
Voortplantende brulkikkers in Nederland
Raymond Creemers, Jeroen van Delft, Annemarieke Spitzen en Wilbert Bosman – RAVON
Voor het eerst sinds twintig jaar zijn er weer voortplantende Amerikaanse brulkikkers in Nederland aangetroffen. Na het importverbod eind tachtiger jaren leek de soort verdwenen uit Nederland. In twee tuinvijvers in Baarlo (Noord-Limburg) zijn in september 2010 zowel volwassen exemplaren als kikkervissen aangetroffen. Daarnaast zijn een aantal meldingen van individuele exemplaren nader onderzocht. De brulkikkers in Baarlo zijn waarschijnlijk de nakomelingen van brulkikkers die nog tot begin jaren negentig verkocht werden als vijverdieren. De brulkikker behoort tot ‘de 10 gevaarlijkste exotische amfibieën ter wereld’ en snel ingrijpen is dan ook noodzakelijk om te voorkomen dat de kikker zich verder verspreidt en grote schade aanricht aan onze inheemse amfibieën.
 
Vrijwilligers actief voor geelbuikvuurpadden en boomkikkers
Ben Crombaghs – Natuurbalans-Limes Divergens BV
Vrijwilligers actief voor geelbuikvuurpadden en boomkikkers
Natuurbalans-Limes Divergens BV houdt zich al gedurende circa 20 jaar intensief bezig met ontwikkeling, herstel en beheer van leefgebieden van amfibieën en reptielen. Voor veel soorten blijkt dit een goede oplossing te vormen om hun voortbestaan duurzaam veilig te stellen. Echter er zijn een paar soorten waarbij herstel van voormalige- en de ontwikkeling van nieuwe leefgebieden nog nauwelijks heeft geleid tot een noemenswaardige verbetering van hun status. Dit geldt zeker als we deze ontwikkelingen niet alleen bekijken op landelijke schaal, maar ook op provinciale of lokale schaal. De risico’s op lokaal uitsterven en verdere genetische erosie zijn voor sommige soorten dan ook zeker nog niet geweken. Dit geldt bijvoorbeeld voor de geelbuikvuurpad, de boomkikker en de knoflookpad. Natuurbalans-Limes Divergens BV is op grond van bovenstaande vanaf 2005 gestart met enkele herintroductieprojecten met genoemde soorten. Doel hiervan is risicospreiding, maar ook het verkrijgen van meer inzicht in de sleutelfactoren die een grote rol spelen in de duurzame overleving van populaties van deze soorten. Hiermee wordt het belang van de EHS, en de hierbij behorende robuuste verbindingen, voor duurzame overleving van soorten, geenszins onderkent. De projecten worden meer beschouwd als een aanvulling hierop. In de herintroductieprojecten wordt nauw samengewerkt met vrijwilligers, sterker nog, zonder de inzet van vrijwilligers zou de uitvoering van dergelijke projecten nauwelijks mogelijk zijn. In de presentatie worden enkele projecten toegelicht, en worden de eerste resultaten kort besproken.
 
Onderzoek naar doodsoorzaken bij bescherming van amfibieën, reptielen en vissen
Jolianne Rijks – Dutch Wildlife Health Center (DWHC)
De missie van het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC) is het vermeerderen van de kennis over de gezondheid van wilde dieren, en het bevorderen van een goed gebruik van die kennis voor de volksgezondheid, de gezondheid van (gedomesticeerde) dieren, en het natuurbeheer. In dit kader doet het DWHC post-mortaal onderzoek op dood gevonden wilde dieren. Het doel is ziekte en doodsoorzaken te achterhalen. Vindt u een dood amfibie, reptiel of vis, neemt u dan dus contact op met het centrum (030-2537925, www.dwhc.nl).  Het DWHC geeft ook advies met betrekking tot monitoring van ziekten bij wilde dieren. Naast amfibie schimmelziekte, is ook inzicht in het voorkomen van ranavirus infecties belangrijk. Hierover wordt in de presentatie verder ingegaan.
 
Uitreiking Lendersprijs 2010
Hero Prins – voorzitter bestuur Stichting RAVON
De Lendersprijs 2010 is uitgereikt aan Annie Zuiderwijk.
Als blijk van waardering voor haar enorme bijdrage aan de herpetologie en haar persoonlijke inzet bij de totstandkoming van de landelijke databanken, meetnetten en atlassen voor reptielen en amfibieën. Zij heeft daarbij jarenlang met veel bezieling honderden vrijwilligers en professionals geïnstrueerd en gemotiveerd om een betrouwbare monitoring uit te voeren. Met haar grote betrokkenheid bij al haar activiteiten heeft zij mede de basis gelegd voor een succesvol RAVON en de bestudering en bescherming van de inheemse reptielen en amfibieën.
 
Rugstrepen en kamsalamanders in de standsrand:
samenwerking beheerder en vrijwilliger sleutel tot succes!
Robbert Snep - Alterra
Vanuit achtergrond als vrijwilliger en ecoloog ziet Snep de meerwaarde van het contact tussen lokale soortexperts (veelal vrijwilligers) en beheerders van (natuur)terreinen. Uit eigen ervaring kan hij duidelijk maken hoe de doelstellingen van beiden (zijnde: natuurbehoud)  uitstekend vorm te geven zijn door goede samenwerking. Stelling: de vrijwilliger kan veel meer bereiken door meer te zijn dan data-verzamelaar. Snep zal dit duidelijk maken aan de hand van de resultaten van jarenlange samenwerking met vrijwilligers en beheerders. In zijn verhaal aandacht voor succesvolle beschermingsacties voor bedreigde soorten als rugstreeppad, heikikker, poelkikker, alpenwatersalamander, kamsalamander, levendbarende hagedis, en (RAVON)-activiteiten als Meetnet Amfibieën, Inhaalslag en het gemeentelijke Schoolpoel-adoptieproject.

 

  

Minimaliseren

Jeugdprogramma 2009 - foto Circe De Gruijter

  
  RAVON is de kennisorganisatie voor reptielen, amfibieën en vissen. Advies, onderzoek & bescherming.   Telefoon: 024-7410600
Email: kantoor@ravon.nl
Adres: zie contact pagina