Waarnemen in het veld: luisteren, kijken, vangen

Minimaliseren
De methode van het Meetnet is samen te vatten als: eerst luisteren, dan kijken en daarna vangen. Elk water wordt voorzichtig benaderd. Op enkele meters van de oever blijf je stilstaan en luisteren. Sommige dieren zijn al van grote afstand te horen, maar voor bijvoorbeeld roepende mannetjes van gewone pad of bruine kikker zul je dichter bij het water moeten zijn. Groene kikkers kunnen hun aanwezigheid verraden doordat de dieren vanaf de oever in het water springen.

Oevers
Als na enkele minuten geen nieuwe geluiden worden gehoord die wijzen op de aanwezigheid van amfibieën, wordt de oever rustig afgelopen. Hierbij let je vooral op eieren (zoek ook naar omgevouwen blaadjes van waterplanten met salamandereitjes) en kikkervisjes. Maar vergeet niet om ook onder objecten op de oever te kijken, zoals stenen en takken, waar volwassen dieren onder kunnen zitten. Bij een avondbezoek kun je met een lichtsterke zaklamp de open plekken in het water afzoeken naar salamanders.

Water
Tenslotte kan het nodig zijn het schepnet een aantal malen door het water te halen om een compleet beeld te krijgen van de aanwezige dieren. Alle waarnemingen worden genoteerd. Gebruik aan amfibiefuikjes behoort ook tot een vangstmethode. Sluit het gebruik van fuikjes altijd eerst kort met de terreinbeheerder.

Bezoeken
Het amfibieënseizoen kan onderverdeeld worden in vier perioden waarbij in die periode amfibieën goed gezocht kunnen worden:
  • in maart 
  • in april - begin mei 
  • eind mei - begin juni  
  • in juli - augustus 
Iedere periode heeft zijn eigen optimaal waar te nemen soorten/stadia. Medio maart beginnen de vroege soorten na de trek hun eieren af te zetten in het water. In de tweede en derde periode worden bij voorkeur avondbezoeken afgelegd. De meeste amfibiesoorten zijn vooral 's avonds actief en laten zich dan makkelijker zien of horen. Dagbezoeken richten zich vooral op het vinden van eieren, met name in het vroege voorjaar. Later in de zomer kan overdag ook naar larven en juveniele dieren worden gezocht. En natuurlijk het tellen van plonzen van vluchtende groene kikkers.

Checklist voor het veldbezoek

Minimaliseren

De volgende items zijn veelal onontbeerlijk te hebben om goed beslagen het veld in te gaan:

  • Laarzen (eventueel lieslaarzen of waadpak) 
  • Zaklamp (met reservebatterijen) 
  • Schepnet 
  • Notitieboekje met pen/potlood 
  • Cuvet, vangpotje of fotobakje 
  • Loep
  • Veldkaart of topografische atlas 
  • Determinatiegids en of herkenningskaarten 
  • Fotocamera (voor determinatie, bewijs of bijzondere waarnemingen) 
  • Betredingsontheffing beheerder 
  • Flora- en faunaontheffing (klik hier dit te regelen
  • Tekenpincet en/of DEET 
  • Veel zin en een flinke rugzak om dit allemaal in op te bergen! 

Tips hoe en waar het beste amfibieën gezocht kunnen worden staan beschreven in het boekje Het waarnemen van amfibieën en reptielen. Neem verder notie van de algehele Gedragscode in het veld voordat je het veld in gaat. En bovenal, zorg ervoor dat je zelf niet als vector fungeert wat betreft het verspreiden van amfibieziekten. In Nederland zijn enkele besmettelijke ziekten aanwezig zoals het Ranavirus en de gevreesde Chytridiomycose. Neem daarom het voorgeschreven hygiëneprotocol in acht als je het veld ingaat en/of het veld uitkomt!

Handleidingen

Minimaliseren


Klik hier voor meer info en bestellen.

Hygiëneprotocol

Minimaliseren

RAVON heeft een hygieneprotocol opgesteld en adviseert iedereen volgens dat protocol te werken.

Download het hygieneprotocol (PDF)

Klik hier om het hygiëne protocol te downloaden

  RAVON is de kennisorganisatie voor reptielen, amfibieën en vissen. Advies, onderzoek & bescherming.   Telefoon: 024-7410600
Email: kantoor@ravon.nl
Adres: zie contact pagina