Veldinstructies verspreidingsonderzoek reptielen en amfibieën

Minimaliseren

Waarnemer met ringslang - foto Jelger HerderVoor het verspreidingsonderzoek reptielen en amfibieën dienen historische vindplaatsen van de doelsoorten geupdated te worden. Het gaat dus over locaties waarvan bekend is dat de soort er in het verleden gezeten heeft. Via de kaartmodule kan bekeken worden welke 10x10 km-hokken nog onderzocht dienen te worden. Binnen deze 10x10 km-hokken staat reeds met km-hokken aangegeven waar de historische vindplaatsen lagen. Dit zijn de meest kansrijke plekken om te gaan zoeken. Wanneer je een hok claimt stuurt RAVON de historische gegevens in nog meer detail toe (exacte vindplaatsen). Het staat echter vrij om zelf binnen andere kansrijke gebieden in hetzelfde 10x10 km-hok te gaan zoeken.

De veldbezoeken dienen bij voorkeur plaats te vinden in de geschikte periode voor de betreffende soort en bij geschikte weersomstandigheden. Informatie over de beste periodes, weersomstandigheden en zoektips zijn te vinden in het boekje "het waarnemen van amfibieën en reptielen" (Download de PDF, rechts op deze pagina). 

Mocht je vragen hebben, neem dan contact op met RAVON.

Aantal benodigde veldbezoeken

Minimaliseren

Voor het afronden van een 10x10 km-hok of volstaat één waarneming van de doelsoort. We zijn echter ook geïnteresseerd in nulwaarnemingen van de  doelsoorten (vet gedrukt hieronder) om zo te weten te komen of een soort verdwenen is op een locatie. Nulwaarnemingen verzamelen we op km-hokniveau. Soms ligt er in een 10x10 km-hok maar 1 historische vindplaats. Als deze dan als nulwaarneming is afgerond is daarmee ook het 10x10 km-hok afgerond. Op basis van de trefkans voor de verschillende soorten is per doelsoort een minimaal aantal bezoeken vastgesteld om met 95% zekerheid te kunnen zeggen dat de soort gezien zou worden als deze aanwezig is. In de tabel hieronder kun je per soort zien hoeveel bezoeken er nodig zijn. Prioritaire doelsoorten staan vet gedrukt, voor deze soorten zijn nulwaarnemingen van groot belang. Voor de overige soorten dient de tabel vooral als indicatie voor de inspanning. 

Amfibieën  aantal bezoeken nodig      Reptielen  aantal bezoeken nodig     
vuursalamander 3 hazelworm 4
kamsalamander  3 zandhagedis  2
vinpootsalamander  3 gladde slang  6
knoflookpad  3 ringslang  3
rugstreeppad  2 adder  3
boomkikker  2    
heikikker  2    
poelkikker  2    

Heb je een doelsoort na het benodigde aantal bezoeken niet aangetroffen dan kun je deze doorgeven als nulwaarneming. Stuur een e-mail naar r.leeningen@ravon.nl om de waarneming door te mailen naar RAVON.

Inventarisatie methode reptielen

Minimaliseren

Waarnemer op zoek naar zandhagedissen - foto Jelger HerderReptielen kunnen al vroeg in het voorjaar aangetroffen worden. Bij gunstige weersomstandigheden kunnen al in februari de eerste reptielen (adder en levendbarende hagedis) waargenomen worden. Bij onderzoek naar het voorkomen van reptielen is enige biotoop- en soortkennis vereist. De meeste reptielensoorten houden zich met name in overgangssituaties tussen verschillende biotopen (bv overgang van pijpenstrootje naar heide en ook van nat naar droog). 

Reptielen kunnen het best geïnventariseerd worden door rustig plekken met een variërende vegetatie of wisselende hoogtegradiënt af te lopen. Ook kan met op basis van geluid reptielen opsporen. Vooral hagedissen maken een ritselend geluid wanneer ze door de vegetatie vluchten. Voor enkele soorten kan ook gebruik gemaakt worden van hulpmaterialen. Soorten als de hazelworm, maar ook de gladde slang zoeken gedurende de dag vaak een beschut plekje op. Indien er in het gebied weinig plekken zijn waar de dieren kunnen schuilen, kan het uitleggen van plaatjes of enigszins bolle dakpannen een zeer positief resultaat hebben op een inventarisatieonderzoek. In de handleiding Monitoren van reptielen in Nederland staat keurig per soort beschreven welke methodes werken en in welke tijd van het jaar je de beste kans maakt de soort te vinden. Bij monitoren wordt een gebied meerdere keren per jaar gevolgd, voor het verspreidingsonderzoek waar gekeken wordt naar de aan of afwezigheid van een soort zijn de zelfde methoden bruikbaar.  (klik hier om de handleiding als PDF te downloaden).

In de veldgids "het waarnemen van amfibieën en reptielen" staan nog meer zoektips (klik hier voor meer info). 

Inventarisatie methode amfibieën

Minimaliseren

Verspreidingsonderzoek naar het voorkomen van amfibieën wordt bij voorkeur in de meest gunstige periode gepland voor de doelsoort.  Er zijn grofweg drie methoden te onderscheiden bij het inventariseren van amfibieën: 

  • luisteren naar voortplantingsroep van amfibieën 
  • Kijken naar de aanwezigheid van kikkerdril, paddensnoeren of in de bladeren gevouwen eitjes van salamanders
  • Bemonsteren van het water op de aanwezigheid van larven/adulten 

De meest geschikte periode van het jaar en methode voor onderzoek verschilt per soort. Zo planten sommige soorten zich vroeg voort (bv de heikikker) en andere soorten zich pas later in het jaar (boomkikker en rugstreeppad). In de handleiding voor het Monitoren van Amfibieën in Nederland  staat keurig per soort beschreven welke methode het meest geschikt is en welke tijd van het jaar. Bij monitoring wordt een gebied meerdere keren per jaar bezocht om zo de stand van de reptielen en amfibieën te kunnen volgen. De zelfde methode zijn uiteraard ook bruikbaar voor het verspreidingsonderzoek waarbij wordt gekeken naar de aan- of afwezigheid van een soort. (klik hier om de handleiding te downloaden) Sommige soorten kunnen ook buiten de voortplantingshabitat in hun landhabitat gezocht worden. Hierover is informatie te vinden in de veldgids "Het waarnemen van amfibieën en reptielen" (hier te bestellen).  

Waarnemers kijken naar heikikkers - foto Jelger Herder

Handleidingen

Minimaliseren




Klik hier voor meer info en bestellen.
 

Hygiëne protocol

Minimaliseren

RAVON heeft een hygieneprotocol opgesteld en adviseert iedereen volgens dat protocol te werken.

Download het hygieneprotocol (PDF)

Klik hier om het hygiëne protocol te downloaden

  RAVON is de kennisorganisatie voor reptielen, amfibieën en vissen. Advies, onderzoek & bescherming.   Telefoon: 024-7410600
Email: kantoor@ravon.nl
Adres: zie contact pagina