RAVON-dag

Ook dit jaar is er weer een gevarieerd aanbod met lezingen over reptielen, amfibieën en vissen of thema’s die direct gerelateerd zijn aan deze soorten. Het definitieve programma volgt, maar hier alvast een greep uit de verschillende lezingen:

Jan-Freerk Kloen (RAVON) – Natuurbranden

Droge zomers maken natuurbranden in Nederland vaker en groter. Jan-Freerk Kloen gaat in op wat een brand betekent voor reptielen en hun leefgebied. Wie overleeft het vuur, hoe herstelt een terrein zich, en wat kunnen beheerders doen om schade te beperken?

Maud Segal (INBO) – De Afrikaanse klauwkikker in Vlaanderen

In Vlaanderen heeft de Afrikaanse klauwkikker zich de afgelopen jaren sterk verspreid. Maud Segal van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek vertelt hoe ver de soort al is opgerukt, wat de mogelijke gevolgen zijn voor de inheemse natuur en welke maatregelen België neemt om de opmars te stoppen. Een actueel verhaal, ook voor Nederland.

Rolf van Leeningen (RAVON) – Adders herkennen met AI

Kan een computer adders herkennen? Rolf van Leeningen laat zien hoe kunstmatige intelligentie helpt bij het herkennen van adders op foto’s, en wat dat oplevert voor onderzoek en monitoring. Een kijkje in een nieuwe techniek die het werk van vrijwilligers en onderzoekers makkelijker kan maken.

Richard Slagboom & Arjan van der Lugt – De levendbarende hagedis op Schouwen-Duiveland

Op Schouwen-Duiveland leeft de levendbarende hagedis in een bijzonder en kwetsbaar leefgebied. Het afgelopen jaar zijn daar veel gegevens verzameld, en RAVON heeft er nu een eigen project lopen. In deze lezing hoor je wat het onderzoek tot nu toe laat zien en waarom deze populatie extra aandacht verdient.

Hendrik-Jan Megens (WUR) & Jelger Herder (RAVON) – Genoomonderzoek bij vissen en reptielen

Nieuwe technieken maken het mogelijk om het volledige erfelijk materiaal van dieren in kaart te brengen. Hendrik-Jan Megens en Jelger Herder laten zien wat dat soort onderzoek ons vertelt over vissen en reptielen in Nederland.

Robbert Snep (Wageningen University & Research) – De stad: een verrassend interessant habitat voor amfibieën en reptielen!

Tja, de stad, niet de eerste plek om aan herpetofauna te denken, toch? Na 40 jaar stadsnatuuronderzoek weet ik echter dat juist de stad veel nieuwe inzichten te bieden heeft. In 20 minuten neem ik jullie mee in verrassende inzichten uit veldonderzoek, verspreidingsdata en internationale wetenschap. Welke habitatwaarde hebben steden voor amfibieën en reptielen, en wat betekenen die soorten voor de stad?
Wat kun jij als vrijwilliger doen, qua veldwerk en beheeradviezen? Als je nieuwsgierig bent, en gedreven om het verschil te maken, dan gaat er met stadsnatuuronderzoek een wereld voor je open. Kom luisteren, en oordeel zelf!

Frank Velthuizen – Groene Bondgenoten

Met Groene Bondgenoten slaan natuurorganisaties de handen ineen om meer mensen zelf aan de slag te laten gaan voor de natuur. Frank Velthuizen vertelt wat Groene Bondgenoten is, wat je zelf kunt doen en hoe je kunt meedoen aan de campagne die eraan komt.

Anne van Dijk & Alex Huiberse (Artis) – Nederlandse waterdieren in het nieuwe Artis-aquarium

Artis heeft een nieuw aquarium met Nederlandse zoet- en zoutwatersoorten. Anne van Dijk en Alex Huiberse vertellen hoe het aquarium is opgezet, welke soorten je er kunt zien en hoe Artis zo bijdraagt aan de bescherming van onze inheemse vissen en andere waterdieren.

Maurice Kooiman (RAVON) – Palingparadijzen: integraal samenwerken aan aal- en systeemherstel

De Europese aal is over heel Europa de afgelopen 50 jaar met ongeveer 90% achteruitgegaan en geclassificeerd als ‘ernstig bedreigd’. Deze langlevende trekvis vormt een belangrijke schakel tussen mariene en zoetwaterecosystemen en speelt een belangrijke rol in het aquatische voedselweb. Voor integraal populatieherstel, zoals beoogd in het Aalbeheerplan, werkt RAVON met partners aan ‘Aalreservaten’ of ‘Palingparadijzen’. Met Waterschap Hollandse Delta zijn hiervoor kansen onderzocht op Goeree-Overflakkee. In deze lezing worden de resultaten en mogelijke vervolgstappen van deze studie uit de doeken gedaan.

Sanne Ploegaert (RAVON) – Where to go, where to grow!? Migratiegedrag en habitatgebruik van jonge vis in een sterk veranderde delta

Door menselijke activiteiten is onze Zuidwestelijke Delta de afgelopen eeuwen sterk veranderd. Van inpoldering tot ontpoldering, de aanleg van dijken en dammen, het doorlopend uitbaggeren van vaarwegen, het volledig sturen van zoet water en pas de afgelopen decennia het creëren van nieuwe verbindingen voor vis. We laten je aan de hand van verschillende voorbeelden uit onze onderzoeken zien hoe jonge vissen het huidige systeem gebruiken.

Job Steijntjes – Temperatuur en temperatuursom tijdens de voorjaarstrek

Elk voorjaar trekken padden massaal naar hun voortplantingswater. Maar wanneer beginnen ze precies? Is dat de temperatuur van die ene avond, of de warmte die zich de weken ervoor heeft opgebouwd?

Rob Lenders – (Radboud Universiteit) – IJskoud de beste! De herkolonisatie van NW-Europa door reptielen en amfibieën na de laatste ijstijd

Na de laatste ijstijd moesten plant- en diersoorten hun leefgebieden in Europa opnieuw veroveren. Dat geldt ook voor reptielen en amfibieën. Tijdens de laatste ijstijd waren onze streken een soort poolwoestijn waar de meeste soorten niet konden leven. Op basis van zooarcheologische vondsten van reptielen en amfibieën probeer ik de herkolonisatie te reconstrueren. De resultaten laten enkele interessante bevindingen zien, met name over soorten die nu niet meer in (heel) Nederland voorkomen.

Maarten Bruns (RAVON) – Het mysterie van de knakaal – de resultaten

Waarom spoelen er langs onze grote rivieren zoveel dode en beschadigde alen aan? Sinds 2019 lopen vrijwilligers vaste trajecten langs onder meer de Waal en de Nederrijn, om dode en gewonde vissen te zoeken, te meten en te fotograferen.

Ben Griffioen (Wageningen Marine Research, Wageningen Universiteit & Research) – Glass eel on the move

Na een indrukwekkende reis van duizenden kilometers bereiken elk voorjaar miljoenen glasalen de Europese kust. In de laatste fase van deze lange reis staan ze helaas vaak voor grote uitdagingen op weg naar het zoete water. In deze lezing neemt Ben je mee in diverse onderzoeken naar het gedrag van deze bijzondere vissoort. Zo komt er bijvoorbeeld aan bod welke migratie strategieën ze inzetten om obstakels te overwinnen om hun weg stroomopwaarts te vinden. Onderzoek laat zien dat niet elke glasaal dezelfde aanpak kiest. Want de ene glasaal is de andere niet!

Themablok Pad uit de Put

Elk jaar belanden duizenden padden, kikkers en salamanders in straatputten en kolken, waar ze zonder hulp niet meer uitkomen. In dit themablok hoor je hoe vrijwilligers, scholen en gemeenten deze dieren redden en putten amfibievriendelijk maken.

• Roek Vermeulen (RAVON) vertelt hoe het ervoor staat met Pad uit de Put: wat het project het afgelopen jaar heeft opgeleverd, welke oplossingen het best werken en hoe het verder gaat. Maartje Langeslag (IVN) en Maarten Bruns (RAVON) laten zien hoe een groen schoolplein met een kleine poel een plek wordt voor kikkers en salamanders, en hoe kinderen daar zelf van leren.
• De Leidse Kolkenbrigade gaat zelf op pad om kolken te openen en vastzittende amfibieën te bevrijden. Ze vertellen hoe ze dat aanpakken en hoe je in je eigen woonplaats kunt beginnen.
• Eline en Selena (studenten voor Pad uit de Put Almere) vertellen hoe het project in Almere van de grond is gekomen en wat het tot nu toe heeft opgeleverd.
• Madelyn, Kayleen en Ymke (studenten voor Pad uit de Put) presenteren de resultaten van een veldproef met putten.

De lezing van Anieke van Leeuwen over het Marsdiep is komen te vervallen.