RAVON onderzocht de verspreiding en risico’s van tien exotische vissoorten voor inheemse vissen en Nederlandse zoetwaterecosystemen.
De dikkopelrits is een kleine exotische vis die slechts in enkele stadsvijvers en duinwateren in Nederland is aangetroffen.
De dikkopelrits (Pimephales promelas) behoort tot de familie van de karperachtigen (Cyprinidae). De soort heeft een gedrongen lichaam met een stompe, afgeronde kop en een kleine eindstandige bek. De rug- en staartvin zijn afgerond. Het lichaam is olijf- of grijskleurig en er loopt een donkere horizontale band over de flanken die het best zichtbaar is richting de staart. Tijdens de paaitijd heeft het mannetje sponsachtige knobbels op de kop. Dikkopelrits wordt tot ongeveer 5 cm groot. Onderscheid met de inheemse elrits is te maken op basis van de positie van de rugvinnen en buikvinnen, deze beginnen bij dikkopelrits op vrijwel gelijke hoogte terwijl bij gewone elrits de rugvin duidelijk achter de buikvinnen begint. De enigzins gelijkende blauwband heeft een bovenstandige bek.
De paai vindt plaats van mei tot augustus, waarin meerdere legsels worden afgezet. Mannetjes verdedigen een territorium en maken een nestholte onder stenen, hout of andere structuren. Het mannetje voorziet de nestholte van schimmelwerend slijm door er langs te wrijven met zijn sponsachtige knobbels. Vervolgens bewaakt en verzorgt het mannetjes het legsel totdat de eitjes uitkomen.
Dikkopelrits is een generalist met een voorkeur voor stilstaande, snel opwarmende, ondiepe wateren. Het voedsel bestaat uit kleine dierlijke organismen zoals watervlooien en plantaardig materiaal.
Dikkopelrits komt oorspronkelijk uit Noord-Amerika, maar is via de aquariumhandel geïntroduceerd in een aantal landen in West Europa. In 2008 werd de soort voor het eerst waargenomen in Nederland, in een vijver in Gelderland zijn voortplantende dieren aangetroffen.
De dikkopelrits is een exoot en geniet daarom geen bescherming in Nederland. De soort kan drager zijn van de bacterie Yersinia ruckeri, die dodelijk kan zijn voor andere vissoorten. Hierdoor kan dikkopelrits bij hoge dichtheden een bedreiging vormen voor inheemse soorten.